GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

Diş hekimi korkusu ve korku yaşayan hastaya doğru yaklaşım

Dental fobi nedir ve böyle hastalara nasıl yaklaşılmalıdır ?

0

DİŞ HEKİMİ KORKUSU VE KORKU YAŞAYAN HASTAYA DOĞRU YAKLAŞIM

Yazan : Esra Dalseçkin 

Diş hekimliğindeki modern teknolojik uygulamalara rağmen diş hekimliği uygulamaları hala korku reaksiyonlarının gelişmesindeki etkenlerden birisidir. Diş hekimliği korkusunun sıklıkla kaygı duyulan obje ve durumlar arasında beşinci sırada yer aldığı bildirilmektedir.(1,2)

Korku sendromu hemen her yaşta, cinsiyette ve sosyal sınıfta görülebilmekte ancak eğitim seviyesi, kişilik, cinsiyet, yaş faktörleri hastaların korku seviyelerini etkilemektedir.

Yüksek düzeydeki diş hekimliği korku ve kaygısının toplumlardaki yaygınlığının belirlenmesine yönelik yapılan çalışmalarda farklı ölçme yöntemleri ve farklı birey grupları kullanıldığı için kesin bir değer saptanamamakla birlikte Türk popülasyonunda %21.3-%23.5, diğer popülasyonlarda ise %2.5-%20 arasında değiştiği bildirilmiştir.(1,3-8)

Türkiye’de ve diğer ülkelerde yapılan çalışmaların sonucunda kadınlarda erkeklere oranla daha fazla diş hekimliği korkusu bulunduğu belirlenmiştir. 

Neden diş hekimi korkusu oluşur?

Ağrı korkusu, bilinmezlik korkusu, çaresizlik ve bağımlılık korkusu vücutta değişiklik ve sakatlanma korkusu, ölüm korkusu bu nedenlerden bazılarıdır.

Bireyin geçmişte maruz kaldığı ağrılı ve travmatik diş tedavisi deneyimleri, aile fertlerinde veya yakın çevresinde sergilenen korku/kaygı davranışları örnek alması ve diş hekiminin hastaya yaklaşımı ve diş tedavisi ile ilgili yaptığı yorumlar etkili olabilmektedir.(9,10,11)

Diş hekimi korkusunun yol açtığı sorunlar nelerdir?

Yüksek seviyeli korku, ağız sağlığını ve yaşam kalitesinin kötü olmasına sebep olmaktadır.

Diş hekimliği korkusu hastanın tedavi için randevu almayı ertelemesine, randevuya gitmemesine ve kontrollere düzensiz gitmesine yol açabilir.

Diş hekimliği korkusu vücuttaki kortizol seviyesinde artışa yol açmaktadır. Buna bağlı olarak katekolamin seviyesi yükselerek kan basıncını artırabilmektedir. Dolayısıyla sistemik hastalığı bulunan bireylerin tedavileri sırasında dikkatli olunmalıdır.

Diş hekimi korkusu yaşayan hastaya nasıl yaklaşmalı?

Diş hekimleri, hastaların korkularını anlamak ve tedaviyi kabul etmesini sağlamak için uygun iletişim ve tedavi seçeneklerini kullanmalıdırlar. Hastaları konuşmaya teşvik ederek, önceki yanlış anlamalar giderilmeli, hastaların kaygıları, ihtiyaçları ve beklentileri hakkında fikir sahibi olunmalıdır. Hastaların dental gereksinimleri, medikal durumları ve tedavi kabulünde gereken faktörlerin bilinmesi önemlidir.(12,13)

Hastalara beklentilerinin ne denli karşılanabileceğini anlatmak önemlidir. Böylece hastalar, ilk randevularına kafalarındaki birtakım soru işaretlerini cevaplandırmış olarak gelirler. Kalabalık ortamlar huzursuzluk derecesini artırdığından korkusu olan hastalara, randevuların sakin zamanlarda verilmesi önerilmektedir. Bekleme salonunda günlük hayat, sağlık, dekorasyon ve teknoloji ile ilgili dergilerin bulunması hatta bir akvaryum veya değişik tabloların bulunması da etkili olabilir. Dental hijyenist, sekreter veya hemşire gibi yardımcı personeller hastalarla ilgili bilgi sahibi olmalı ve onlara karşı dostça ve profesyonel tavır sergilemelidirler.(14)

Hekim hastaları psikolojik durum, problemlerin derinliği veya genelliği yönünden incelemeli zorunlu durumlarda psikolojik destek alması konusunda ilgili birime yönlendirmelidir.

Korku düzeyi çok yüksek olan hastalarda bu yöntem başarılı olmamakla birlikte, bilişsel-davranışsal ve psikofizyolojik komponentleri olan tedaviler ile birlikte uygulanabilmektedir. Bunlara ilave olarak, bazı vakalarda farmakolojik ajanların da kullanılması gerekebilmektedir. (15)

SONUÇ 

Sonuç olarak diş hekimleri korku reaksiyonları ile karşı karşıya kalabilmektedirler. Bu nedenle diş hekimlerinin bu reaksiyonların gelişmesindeki etkenleri, ağız ve diş sağlığı üzerine olan etkileri ve bunların tedaviler sırasında yaratacakları problemler konusunda bilgi sahibi olmaları bu hastalara yapılacak tedavilerin başarılı olmasında önem taşımaktadır.

Kaynakça

  1. Hägglin C, Berggren U, Hakeberg M, Hällstrom T, Bengtsson C. Variations in dental anxiety among middleaged and elderly women in Sweden: a longitudinal study between 1968 and 1996. J Dent Res 1999; 78:1655-1661.
  2. Agras S, Sylvester D, Oliveau D. The epidemiology of common fears and and phobia. Comprehen Pshyciatr 1969; 10:151-156.
  3. Hällström T, Halling A. Prevalence of dentistry phobia and its relation to missing teeth, alveolar bone loss and dental care habits in an urban community sample. Acta Psychtiatr Scand 1984; 70:438-446. 
  4.  Milgrom P, Fiset L, Melnick S, Weinstein P. The prevalence and practice management consequences of dental fear in a major US city. J Am Dent Assoc 1988; 116:641-647. 
  5.  Locker D, Liddell AM. Correlates of dental anxiety among older adults. J Dent Res 1991; 70:198-203. 
  6.  Hakeberg M, Breggren U, Carlosson SG. Prevalence of dental anxiety in an adult population in a major urban area in Sweden. Community Dent Oral Epidemiol 1992; 20:97- 101. 
  7. Vassend O. Anxiety, pain and discomfort associated with dental treatment. Behav Res Ther 1993; 31:659-666. 
  8.  Hägglin C, Berggren U, Hakeberg M, Ahlqwist M. Dental anxiety among middle-aged elderly women in Sweeden. A study of oral state, utilization of dental services and concominat factors. Gerodontology 1996; 13:25-34.
  9. Taani Q. Dental fear among a young adult Saudian population. Int Dent J 2001; 51:62-66.
  10. Ay ZY, Erdek Y, Öztürk MM ve ark. Süleyman Demirel Üniversitesi Diş hekimliği Fakültesine başvuran hastalarda dental korku düzeyinin incelenmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Diş Hek Fak Derg 2005; 8:12-18.
  11. ter Horst G, de Wit CA. Review of behavioral research in dentistry 1987-1992: dental anxiety, dentist patient relationship compliance and dental attendance. Int Dent J 1993; 43:265-278.
  12. Freeman R. Assessing and managing dental phobia in general practice: some practical suggestions. Br Dent J 1998; 184(5): 214-216. 
  13. Freeman R. A psychodynamic theory for dental phobia. Br Dent J 1998; 184(4): 170-172.
  14. Forbes AE. Simple ways to reduce patient anxiety. Quintessence Int 2000; 31(6): 436-437.
  15. Berggren U. Reduction of fear and anxiety in adult fearful patients. Int Dent J 1987; 37:127-136.
Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments