GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

DİŞ ÇÜRÜĞÜ MORFOLOJİSİ

Diş Çürüğü Morfolojisini Tanıyalım

0

DİŞ ÇÜRÜĞÜ MORFOLOJİSİ

HAZIRLAYAN: BERRAK İZEL TEKİN/GDH HABER 

Günümüzde en yaygın gözlenen kronik hastalıklardan biri diş çürüğüdür. Diş çürüğünün önlenmesi ve tedavisinde diş dokularının yapısal özelliklerinin bilinmesi önemlidir. Diş çürüğü dişin farklı dokularında farklılıklar göstermektedir. 

Diş çürüğü morfolojik olarak üç alt başlıkta incelenmektedir:

1.Mine Çürüğü 2.Dentin Çürüğü 3.Sement Çürüğü 

şimdi bu alt başlıkları ayrı ayrı ele alalım.

1.MİNE ÇÜRÜĞÜ

Mine dişin en dış kısmında yer alan oral flora ve tükürük ile temas halinde olan diş dokusudur. Mine dokusunda demineralizasyon-remineralizasyon döngüsü görülür. Bu döngü tüketilen asitli gıdalar ve bakteriler tarafından üretilen organik asitler ile demineralizasyona kayar. 

Mine yüzeyinde çürük başladığında önce parlaklık kaybolur ve bu kısım opak tebeşir görüntüsü alır. Bu görüntüye ,beyaz nokta (white spot) denir. Çürüğün hacmi, ilerleme hızına göre değişiklik gösterir. İlerleme hızı ise, yerleştiği bölgeye göre; düz yüzeylerde yavaş ,ara yüzeylerde daha çabuktur. Bütün ara yüz çürüklerinde yanak-dil yönündeki genişlik,yatay yöndeki derinlikten iki-üç kat fazladır.

Düz yüzeylerdeki mine çürüğü; tabanı mine,tepesi dentin yüzeyine bakan bir koni şeklinde ilerler. Düz yüzey çürüğü minenin dış yarısında kaldığı sürece, yüzey kısmı derin kısmından geniştir. Daha derinlerdeki mine kısmı etkilendikçe, koni şeklinden sapma olur ve çürük bir yarık halinde mine-dentin sınırına doğru ilerler. Bu sınıra erişen çürük, sınır boyunca yana doğru genişleyip, tekrar dışa yönelerek minenin içinde yayılır. Böylece asıl büyük çürük kavitesi oluşur. Genellikle mine yüzeyi tamamıyla harap olmadan, dentin de etki altında kalır. Mine çürüklerinin rengi sarımsıdan, kahverengine kadar değişiklik gösterebilir.

MİNE ÇÜRÜĞÜNÜN TABAKALARI:      

Mine yüzeyinden, dentine doğru mine çürüğü incelenirse 4 tabaka gözlenir:

     1.Yüzeyel tabaka: Mine çürüğünün en dış tabakasıdır. Diş çürüğü ilerleyip kavitasyon meydana gelene kadar varlığını sürdürebilir. Hipermineralize bir yapıdadır. Kavitasyonun oluşmadığı durumlarda bu tabakanın korunması önemlidir. Sağlıklı mine dokusu ile kıyaslandığında geçirgenliğinde artış görülür. Geçirgen olsa da bakterilerin daha derin dokulara penetrasyonunu engeller. Kalınlığı 20-100 mikrondur. %5 mineral kaybı olduğu görülür.

 2.Çürüğün gövdesi :Mine çürüğünün en büyük kısmını oluşturan tabakadır. En geniş kısmı yüzeyel tabakanın altındadır, derine gittikçe daralır. Bu bölgede retzius çizgileri belirli ve genişlemiştir, oldukça büyük molekülleri alacak kadar pörözdür.Normal mineye göre %24’lük bir mineral azalması mevcuttur. Çürüğün gövdesi, mikroskopta incelenince normal mineye göre saydam görülür. Ancak mikroradyografide radyolusenttir.

 3.Karanlık tabaka: Çürük gövdesinin hemen altında değişik genişlikte bir bant gibi bulunur. Yoğun kahverengi bir görünümü olduğundan karanlık tabaka denmiştir.  Çürük; hızlı ilerlerse ince, yavaş ilerlerse kalın ve belirgin olur. Farklı büyüklükte mikroporlardan oluşur. (Geniş porların içine madde birikimi yani remineralizasyon ile mikroporlar oluşur.)

4.Saydam tabaka: İlerleyen mine çürüğünde ilk belirti saydam tabakanın oluşumudur. Saydam tabaka normal mineden on kez daha pörözdür. İçinde geniş boşluklar bulunabildiği gibi mikroporlar da vardır. Prizma ara maddesi, retzius çizgileri, prizmaların enine çizgileri ya tümüyle yok olmuş ya da normal mineye göre çok azalmıştır.

2.DENTİN ÇÜRÜĞÜ:

Çürük, dentine ulaştığında mine-dentin sınırı boyunca yanlara doğru birden genişleyip dentin kanalları yoluyla pulpaya doğru ilerler ve koni şeklini alır. Böylece minede daha dar olan çürük dentinde genişler. Koninin tabanı mine-dentin sınırında, tepesi pulpa tarafındadır. Çürük dentin kahverengi, koyu kahverengi ve siyahımsı renktedir. Dentinde, kanalcılar yolu ile mikroorganizmalar kolayca pulpaya yayılır.

DENTİN ÇÜRÜĞÜNÜN TABAKALARI:

Mine dentin sınırından pulpaya doğru 5 tabaka gözlenir:

1.Yumuşama Bölgesi: Dentin çürüğünün en dış bölgesini oluşturur. Dentin tümden haraplanmıştır. Tabaka nekroz olmuştur.Kolaylıkla kaviteden uzaklaştırılabilen bir kitle görüntüsü vardır. Bu tabaka içeriğini mine prizmalarının artıkları, dentin kalıntıları, ağız epitelinden ayrılmış kısımlar, yağ kürecikleri, lökositler ve bol miktarda mikroorganizma oluşturur.

 2.Bakteri Hücum Bölgesi : Kanalcıklar içerisinde bakteriler çoğalarak koloniler oluştururlar ve kanalın genişlemesine sebep olurlar. Yıkım ilerledikçe kanalcık duvarı haraplanır ve bitişiğindeki intertübüler dentine açılma olur. Bu arada kanalcıklara dik seyreden yarıklar oluşmaya başlar. Bunlara dead tracts denir. Bu ölü sahalar odontoblast uzantılarının dejenerasyonuna bağlı olarak, primer dentinde içi boş dentin kanalları içeren bölgelerdir.

3.Demineralizasyon Bölgesi: Bakteri hücumu bölgesinin altında ince bir tabaka halinde bulunur. Etkilenmiş intertübüler matriks ve tıkalı dentin kanalları içerir.

 4.Saydam Dentin Bölgesi: Normal dentinin rengi opak iken, bu tabaka ışığın farklı yönlerde kırılması nedeniyle saydam gözükür. Bu bölgede dentin geçirgenliği yoktur. Sadece pulpası canlı dişlerde bulunur.

5.Yağ Dejenerasyon Bölgesi: Dentine normal olarak gönderilen yağın işlenmesinden oluşur. Özel boyama ile yağ yuvarlaklarının odontoblast uzantıları içinde olduğu bir bölge görülür. Bu bölge saydam tabakanın hemen altındadır.

3.SEMENT ÇÜRÜĞÜ:

Sementte çürük başlayabilmesi için kök yüzeyinin açıkta olması gerekmektedir.  Diş dış zarı dediğimiz yapının m.org tarafından geçilmesiyle başlar. Sharpey Lifleri boyunca ve kök yüzeyine dik olarak ilerler. Lifler kollagen kanallarına girer. İnkremental Çizgilere gelince yavaşlar ve zamanla bu çizgiler boyunca yayılır.Bu küçük lezyonlar yavaş yavaş birbirleriyle birleşerek yassı bir tabaka halinde çürük kavitesi oluştururlar. Çürük sekonder  semente geldiğinde,yani retrograd kök yüzey yıkımı olduğunda ilk olarak saydamlaşma görülür. Bunu renkleşme ve tabiken matriks çözünmesi izler.Mine-sement sınırında, sement kalınlığı 20-50 mikrondur. Klinikte tek başına sement çürüğünden çok dentin çürüğüyle birlikte seyrettiği söylenmektedir.

Kaynakça:

https://www.researchgate.net/publication/317368097_Dis_Curugu_ve_Dis_Sert_Dokulari

https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/40895/mod_resource/content/0/2%20s%C4%B1n%C4%B1f%20ders%202017.docx

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/94615

Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments